Category Archives: Cây Bơ Cư M’gar & Đak Lak

Mùa bơ

Standard
Bơ Sáp Cư Mgar, Daklak

Bơ Sáp Việt Nam

 

Mùa bơ
Hung
Youme

mùa bơ, chừng 10 tháng 1 lần đơm trái. Ông ngọai lên cậu hái đem cho một thùng, bỏ xe từ bà rịa vũng tàu đến bến xe miền đông, xe ôm chở đi, một buổi trưa nắng màu gụ bị cơn mưa lãng nhách sài gòn níu lại, rồi lang thang mang về đặt giữa tân bình. Thùng bơ ướt, trái bơ đã từ xanh chuyển qua màu nho chín, ngọai bảo mai là ăn được. Ngọai tằng hắng, bơ dưới không ai ăn, xóm làng đến hỏi mua đem ra chợ nhưng ngọai nhất quyết không bán, cả cây bơ 3 triệu đồng/hơn 9 tháng trời cho người ta tới tuốt hết hay sao.

mùa bơ, là mùa trái đơm lên níu cành thỏai xuống nằm gọn trên mái tranh quán caphê quê của cậu, quán caphê bán cho trẻ mới lớn đua đòi, công nhân sớm ghé 5h30 để còn kịp giờ đi cạo mủ, những buổi sớm thời còn khỏe, ngọai hay dậy từ 4h30, pha một ấm trà đặt ngòai bộ ngựa, rồi lủi thủi quanh nhà quét lá dọn vườn, những tụ lá bơ khô ngọai vo tròn thành từng đống, ngọai bảo…hưng mi lấy bật lửa mà đốt đi.

mùi lửa cháy tiếng kêu tí tách, mùi lửa cháy khói bay lên trời…

đó là những mùa bơ tầm tháng 8, cháu đón xe từ miền đông, xe chật ních người ngồi muốn lăn qua cửa. Men theo quốc lộ, đến ngã ba tân phong, xe rẻ vào một con đường đầy cao su xanh suốt, 10 năm trước sài gòn nghèo xơ, ở đây càng nghèo kiết xác, những nhà cửa thớt thưa nhường chỗ cho màu xanh thiên nhiên trù phú, xe chạy giữa những cơn mưa chiều đang gầm gừ ập tới, xe lọang chọang cần gạt vì màn mưa quá dày, nhìn ra hai bên đường đưa mắt thầm đếm hàng vạn cây cao su đang mọc theo một đường xiên rất đẹp…1,2,3 rồi xe qua để mình đếm lại. Mà ngòai trời thì mưa sao tơi bời.

đó là những lần rời xe ở vệ đường, xốc lại túi xách, ghé vào chợ đức hiệp chào dì, hỏi thăm ngọai, mấy cậu có ở nhà không…thế là dì cho 1 đôi dép cao su để mang giữa mùa mưa xứ nay, mi lấy về mà mang, mùa ni mang giày như mi có mà vất.

Men theo những vườn cao su đang căng tràn nhựa trắng, những tán cây cao xanh nước long lanh còn cỏ dưới chân ướt đẫm chân dày, những bước chân kéo lên là lộ ra một dấu hỏi, trũng xuống, thế là nước chẳng biết từ đâu chen đến lấp đầy…chẳng nhớ là phải đi bao nhiêu bước chân từ con lộ này, bằng cái quàng vai qua dì để về nhà ngọai. Nhưng có nhớ là đã đi xiên như xiên dưới một tán rừng, đi xẻ qua những ngôi nhà mà gian bếp sau khói bị mưa đè ngắc ngứ, khói tỏa ra rồi hút mất dưới những tán cây bơ xanh, những hồ tiêu lá to như trầu bà ôm từ gốc gạch run lẩy bẩy. Con đường vòng qua, trở ngược, đi 3 lần lạc 2 lần lần cuối cùng là những hàng dâm bụt được cắt tỉa gọn gàng, hình con chim, hình con voi hay một con gì ngồ ngộ.

ngọai sẽ chào bằng nụ cười đẹp lão, cậu sẽ cười bằng cái cười rủ rê lai rai, còn những đứa cháu em sẽ chào thằng anh nó bằng nụ cười hớn hở, a anh hưng về tối đi đánh bi da.

mùa bơ, mùa bơ, mùa bơ…

những trái bơ cắt đôi ăn một nửa còn một nửa kia đề gần bên như sợ bị ai dành, cái chân khòeo lại, miếng nửa còn giấu sát vào góc trong cùi chỏ. Công việc là một hủ đường, một cái dao, thế là cứ bằng một động tác thuần thục, khoanh vòng tròn lột ra chắm đường rồi cho vào miệng.

bơ quê sáp như gì, bỏ vào ly dằm nát ra úp ly uống bơ không thèm chảy, để đủ ta so sánh với những quán sinh tố bơ sài gòn, thứ bơ chẳng biết từ đâu mà nhiều nước, kêu ly sinh tố, ly bơ dằm chỉ tòan được ngửi mùi sữa và mùi nước thăm.

bơ quê trái chẳng cần to tê hù dọa như ở mấy vựa trái cây giải khát chưng trong tủ kính hù tui hả? Bơ quê vừa, như bơ nhà ngọai cũng vừa mà gồng lên con chuột có hèn kém ai đâu.

ngọai đến, dừng ở sài gòn 1 đêm mưa từ chiều rồi ngớt hẳn, ngọai lên vào chợ rẫy kéo dài sự sống.

ba đưa mẹ vào, cũng đã dừng ở đây 5 ngày. Để thứ 7 vào an sinh gây mê cho bác sĩ làm việc.

nằm đây, một đêm hết chỗ đầu cặp sát thùng bơ…

nghe như có gió, có ký ức và một khỏang trời xanh đã xa và những cơn mưa tháng 8 đã biết buồn…

Các phương thực làm đẹp từ trái bơ,

Standard
Tái bơ và các cách chăm sóc sức  khỏe, sắc đẹp

Tái bơ và các cách chăm sóc sức khỏe, sắc đẹp

Các phương thực làm đẹp từ trái bơ,
ngocduc20185
Tạp Chí Làm Đẹp

Từ tháng 5 đến tháng 9 hàng năm là vụ chính của bơ. Vào mùa này, trái bơ rất già và ngon. Bơ là loại quả được nhiều chuyên gia khuyên dùng bởi nó không chỉ bổ sung nhiều chất dinh dưỡng cần thiết có lợi cho sức khỏe mà còn rất thích hợp cho việc làm đẹp.

Trái bơ có giá trị dinh dưỡng cao, lượng protein và chất béo chưa bão hòa trong thịt quả chiếm tới 15%, rất tốt cho tim mạch. Trong trái bơ cũng có chứa hơn 14 loại vitamin và khoáng chất bao gồm kali, canxi, sắt, đồng, magiê, phốt pho, natri, kẽm, mangan và selen. Đặc biệt, bơ rất giàu kali, lượng kali trong bơ cao hơn chuối tới 60%. Ngoài ra, trong bơ cũng rất giàu các vitamin E, axit folic, vitamin B6.
Trái bơ cũng rất giàu chất chống oxy hóa, có tác dụng ngăn ngừa hình thành các gốc tự do dẫn đến gây ung thư, đục thuỷ tinh thể, làm chậm quá trình lão hóa. Trái bơ có hàm lượng muối thấp, chất xơ cao, hàm lượng lutein cao, rất giàu protein và vitamin A,E,C… chất carotenoid tự nhiên giúp mắt sáng và duy trì một làn da đẹp…Do vậy, bạn hãy tích cực chế biến các món ăn có nguyên liệu từ quả bơ vào thực đơn hàng ngày bằng nhiều kiểu như: trộn salad, làm xốt hoặc sinh tố bơ…

Mặt nạ cho tóc: dùng 2 tách mayonaise và 1/2 quả bơ chín, tán nhỏ hoặc xay nhuyễn. Trộn bơ với mayonaise, rồi vuốt đều hỗn hợp này lên tóc ẩm, để ít nhất 10 phút cho tóc ngấm dưỡng chất. Bạn có thể dùng khăn nóng ẩm quấn tóc lại trong 20 phút, dưỡng chất sẽ ngấm vào tóc nhiều hơn. Xả tóc sạch với nước ấm, rồi xả qua nước lạnh sẽ giúp tăng độ bóng của tóc. Cũng có thể dùng lòng trắng trứng trộn với thịt quả bơ và dầu oliu để tạo thành một hợp chất sền sệt thoa quyện vào tóc. Sau khi bôi xong, bạn ngồi chờ khoảng 30 phút, sau đó gội đầu bằng dầu gội đầu bình thường.

Bạn cũng có thể gội đầu sơ qua bằng nước lã, dùng khăn bông lau khô. Lựa bơ chín, xay thật nhuyễn rồi dùng hai tay chà nhẹ bơ lên tóc. Giữ khoảng 15 phút rồi gội đầu sạch. Làm mỗi ngày một lần, liên tục trong một tuần.

Mặt nạ từ trái bơ tươi, drgranny

Mặt nạ từ trái bơ tươi, drgranny

Mặt nạ cho da mặt

Với da thường: Dùng 1/4 trái bơ chín vừa, tán nhuyễn mịn bằng muỗng (không nên xay), trộn thêm một chút sữa tươi. Mặt rửa sạch, thấm khô, dùng hỗn hợp bơ và sữa tươi bôi đều trên da mặt và cổ, massage nhẹ khoảng 10 phút, giữ nguyên trong vòng 30 phút, sau đó rửa sạch lại bằng nước mát, bạn sẽ thấy da mịn, căng láng. Một tuần làm 2 lần là đủ.

Với da khô: Xay nhuyễn cả trái bơ, trộn thêm 1 muỗng mật ong hoặc 2 muỗng lớn yaourt. Rửa sạch mặt, đắp một miếng gạc mềm, dùng cọ quét phủ đều hỗn hợp trên miếng gạc. Giữ nguyên trong vòng 30 phút, rửa sạch mặt bằng nước ấm. Thực hiện 2 lần/tuần… Sau khi đắp, chất bột trái bơ thẩm thấu vào các lỗ chân lông và khi bạn tẩy rửa, chúng sẽ kéo theo bụi bẩn và các tế bào chết bám trên bề mặt da, chính vì vậy, làn da bạn sẽ sáng và mịn hơn.

Với da hỗn hợp: Cũng vẫn có thể đắp mặt nạ bằng thịt bơ xay nguyên chất, massage nhẹ các vùng da khô, da sẽ mịn và khoẻ hơn.

Lưu ý

- Da cổ, bàn tay, gót chân, khuỷu tay là những vùng da dễ bị khô, thường tiếp xúc trực tiếp với nắng, không khí và bụi bẩn, nếu được massage với các hỗn hợp trên cũng rất tốt.
- Hỗn hợp trên chỉ nên sử dụng trong ngày, nếu còn dư cũng không nên giữ lại phần thừa vì chúng sẽ chảy nước, khó sử dụng. Vitamin trong thịt bơ bị phân huỷ khá nhanh trong không khí và nhiệt độ thường sẽ chuyển màu, dễ gây dị ứng và phản tác dụng khi để lâu.
- Nên trộn hỗn hợp bằng bơ chín mềm, yaourt hoặc sữa tươi không đường.
- Bạn có thể mua quả bơ ương, sau đó đặt bơ trong giỏ giấy ở nhiệt độ bình thường, chúng sẽ tự chín sau vài ngày.
- Không trữ bơ trong tủ lạnh khi bơ chưa chín. Lúc chín, có thể để trong tủ lạnh khoảng 1tuần, nhưng tuyệt đối không cắt nó ra vì như vậy sẽ làm khô chất dầu trong bơ.

Bơ Sáp, Đặc Sản Đaklak

Standard

 

Salad Bơ

Salad Bơ Việt Nam. Cần chế biến nhiều hơn các món ăn từ trái bơ sáp

 

Bơ Sáp, Đặc Sản Đaklak

Ai được thuởng thức món trái bơ chế biến theo nhiều cách ở quê tôi cũng khen nức nở, cũng muốn thử làm để về thành phố trổ tài, chiêu đãi người thân, bạn bè “món lạ”.

Quê tôi là một xã nghèo ở Đắclắk. Trong xã, chỉ vài gia đình có vườn cây ăn trái, nhưng hầu như trước nhà nào cũng có trồng dăm ba cây bơ vừa làm cảnh, vừa lấy bóng mát, lại có trái để ăn hay làm quà biếu cho họ hàng, làm món đãi khách đến thăm lúc vào mùa. Quả là ích lợi ba, bốn trong một.

Năm ấy, lúc bơ sắp bước vào vụ thu hoạch, vùng quê tôi bị ảnh hưởng của một cơn bão xa, gió giông nổi lên tứ bề…Sau cơn giông, dưới gốc cây bơ nào cũng đầy trái rụng. Nhìn những trái bơ còn xanh ngăn ngắt, no tròn, bóng lưỡng nằm sắp lớp đầy sân, ai cũng tiếc ngẩn ngơ. Thế là lượm lặt, lựa lại những trái bơ già mang ra chợ bán. Còn số bơ…không non nhưng cũng chưa đủ già để chín thì… không biết bỏ đi đâu. Một người trong xóm vì không có tiền mua thức ăn, đem gọt bỏ vỏ, bỏ hột, xắt miếng bằng ngón tay út, xào lên, nêm nếm gia vị để làm món ăn cơm. Không ngờ…chỉ vậy thôi mà đám con bu quanh nồi cơm với chảo bơ xào, ăn một hơi hết sạch.

Thấy vậy, cả xóm bắt chước làm theo. Ai không tiền thì đem bơ xào dầu, ai khá hơn thì đập thêm một, hai quả trứng. Còn giàu có thì xào với thịt bò, thịt heo. Vị bùi béo nhân nhẫn của trái bơ kết hợp với vị ngọt thơm đậm đà của thịt, của trứng…làm món ăn trở nên hết sức tuyệt vời. Sau này, dân xứ tôi không chỉ xào bơ mà còn nấu canh bơ, hay đem bơ tán nhuyển nêm gia vị vừa miệng rồi sắp bò lúc lắc lên trên, thế là có một món ăn sang trọng để đãi khách quí. Ai được thuởng thức món bơ chế biến theo nhiều cách ở quê tôi cũng khen nức nở, khi về nhất định ra hái cho được vài quả bơ xanh đem về thành phố trổ tài.

Có dịp ghé qua Đắclắk quê tôi, nếu vào mùa bơ, bạn đừng quên thưởng thức món đặc sản …bất ngờ này nhé!

 

Ánh Mai
Nguồn. Phụ Nữ

SƠ LƯỢC CÂY BƠ VÀ CÂY BƠ VIỆT NAM

Standard

 

Bơ Trịnh Mười. Buôn Ma Thuột.

Bơ Sáp Daklak.Trịnh Mười. Tỷ Phú Bơ Sáp Việt Nam


SƠ LƯỢC CÂY BƠ VÀ CÂY BƠ VIỆT NAM
25/4/2007

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ, NGUỒN GỐC PHÂN BỐ

1. Giá trị kinh tế:

Trong các loại cây nhiệt đới và á nhiệt đới, bơ đứng vào bảng thứ 5 theo thống kê của FAO (1977). Tổng sản lượng thế giới là 1.221.000 tấn, tập trung ở các nước châu Mỹ về mặt tiêu thụ, các nước phát triển có nhu cầu ngày càng tăng đối với mặt hàng ngày càng quen thuộc này.

Thành phần dinh dưỡng của trái bơ cao hơn nhiều loại cây khác, nhất là về mặt calo, protein, các chất muối khoáng; bơ là thực phẩm lý tưởng cho người bị bệnh tiểu đường. Hàm lượng các chất dầu thực vật trong quả bơ rất cao (3-30%) và cơ thể con người có thể hấp thụ đến 92,8%.

So sánh một số trái cây về mặt chất lượng (trong 100g phần ăn được).

Loại trái cây Calo Nước Prôtêin Lipid Đường Vitamin B1 Vitamin C Phospho Cali
102 79 1.1 6.1 13.2 0.05 8 38 12
Xoài 70 79.9 0.9 0.1 18.5 0.01 13   4
Đu Đủ 45 87.1 0.5 0.1 11.8 0.03 73   24
Cam 40 88.6 0.8 0.2 9.9 0.07 43 23 21

Mặc dù thành phần dinh dưỡng của trái bơ rất cao so với nhiều loại trái cây khác, nhưng do mới phát triển trong thời gian gần đây, nên sản lượng bơ chưa cao, năng suất bình quân chỉ đạt 4-10 tấn, ngay cả những vườn cây thâm canh ở California.

2. Nguồn gốc phân bố, phân loại:

Đa số các giống bơ đều xuất xứ từ các vùng nhiệt đới Trung Mỹ như Mexico, Guatemala và quần đảo Antilles. Trong những xứ này, người ta thường phát hiện những cây bơ mọc hoang dại.

Bơ gồm rất nhiều giống thuộc họ Lauraceae. Phần lớn các giống có tính cách thương mại đều thuộc vào 3 chủng: chủng Mexico, chủng Guatemala và chủng Antilles hay West Indian.

Chủng Guatemala và West indian (Antilles) được xếp vào loài Persea americana Mill.

Chủng Mexico được xếp vào loài Persea drymyfolia.

Đặc tính của 3 chủng loại bơ quan trọng:

- Chủng Mexico: Có lá thay đổi nhiều về kích thước, lá có màu xanh lục, mặt dưới nhạt hơn mặt trên, đặc biệt khi vò lá ngửi có mùi hôi anique. Trái thường dài dạng quả lê, dạng đu đủ. Chất lượng rất tốt do hàm lượng chất béo rất cao: 15-30% (trên thị trường gọi là bơ sáp). vỏ trái mỏng, thường trơn tru, khi chín có màu xanh, vàng xanh, hay đỏ tím, đỏ sẫm tùy giống. hạt hơi lớn, vỏ hạt mỏng, mặt ngoài hạt trơn láng, khi chín hạt nằm lỏng trong lòng quả nhưng lắc không kêu. Thời gian từ khi ra hoa đến lúc trái chín thường từ 8-9 tháng. Đây là chủng bơ có chất lượng cao nhất và có đặc tính chịu rét tốt nhất.

- Chủng Guatemala: có lá màu xanh sẫm hơn chủng mexico và chủng Antilles, khi vò lá không có mùi hôi. Đọt non màu đỏ tối. Thời gian từ lúc trổ hoa đến lúc trái chín thường từ 9-12 tháng. Trái nhiều cuống trái dài, vỏ hơi dày và có sớ gỗ. Da thường sần sùi như da cá sấu. Hạt nhỏ và nằm sát trong lòng quả. Thịt quả dày cơm, có hàm lượng dầu béo 10-15%. Mặt ngoài hạt láng hoặc trơn láng. Chủng này có sức chống chịu rét khá tốt.

- Chủng Antilles hoặc West Indian: có lá to, lá thường có màu sắc gần như đồng đều ở hai mặt lá; khi vò nát lá, ngửi không thấy mùi vị gì cả. Thời gian từ lúc trổ hoa đến lúc trái chín thường từ 6-9 tháng. Trái thường to, có trái rất to. Cuống trái ngắn. Vỏ trái hơi ngắn và dai, dày trung bình 0,8-1,5 mm. Da trái có màu xanh và khi chín thì đổi sang màu xanh hơi vàng. Thịt quả có hàm lượng dầu 3-10%. Hạt khá lớn và nằm lỏng trong lòng quả, khi chín lắc qua nghe tiếng kêu. Mặt ngoài của hạt sần sùi, vỏ bao quanh hạt không dính liền với hạt. Chủng Antilles chịu rét yếu nhưng chịu nóng và chịu mặn (3% trong nước tưới).

 

 

Bơ Sáp

Trái Bơ Sáp

 

ĐẶC ĐIỂM PHÂN BIỆT 3 LOẠI BƠ:

Chủng bơ Màu lá Cở trái Vỏ trái Dầu trong cơm Hạt Khoảng rỗng hạt Chụi rét Ưu điểm chung
Mexico Mùi hôi Anique Nhỏ Mỏng 0.8mm Cao To Lỏng không sát thịt Tốt Chịu rét chất lượng tốt
Guatemala Không hôi Nhỏ lớn đều có Dày từ 1.5-1.8mm Trung bình Nhỏ Dính chặt vào cơm Khá tốt Chịu rét khá tốt
Antilles Không hôi Rất lớn và nhỏ Trung bình 0.8-1.5mm Thấp To Lỏng, khi chín lắc kêu Yếu Chịu nóng chịu mặn

- Hiện nay trên thị trường đẵ xuất hiện1 giống bơ có tên Booth mới , nguồn gốc từ Mỹ được nghiện cứu và tiến hành khảo nghiệm từ Cty TNHH Tư vấn đầu tư phát triển nông lâm nghiệp EaKmát (Viện KHKTNLN Tây Nguyên)

Ưu điểm nổi trội của bơ Booth là hàm lượng chất béo cao, đạt 15% so với 5% ở giống bơ nước và dưới 10% ở giống bơ địa phương, có hương vị thơm ngon. Ngoài ra, trái bơ có vỏ dày, thời gian bảo quản có thể kéo dài trên 10 ngày, đáp ứng yêu cầu cho xuất khẩu. Đặc biệt thời vụ thu hoạch bơ Booth vào tháng 10 – tháng 11, muộn hơn so với các giống bơ địa phương trên 2 tháng.

Căn cứ vào các đặc điểm trên, có thể nghi nhận các vùng phân bố của các chủng bơ ở Việt Nam cụ thể Đà Lạt-Lâm Đồng như sau:

- Vùng Đà Lạt: hiện diện chủ yếu các giống thuộc chủng Mexico do đặc điểm chịu rét rất giỏi của nó, bên cạnh đó còn phát hiện các giống thuộc chủng Guatemala, nhưng chủng này chiếm tỷ lệ rất ít.

- Vùng Đức Trọng, Đơn Dương, Bảo Lộc: trong các huyện này, chủng Antilles chiếm tỷ lệ cao nhất so với các chủng khác.

- Vùng Di Linh: được xem là vùng phân bố chủng Guatemala.

- Vùng chuyên canh bơ Tây Nguyên: tại tỉnh ĐăkLăk có khoảng 80.000 người trồng bơ với diện tích đạt gần 2.700ha, sản lượng hàng năm bán ra thị trường hơn 40.000 tấn.

Bơ rất dễ trồng, gần như không cần phải bón phân và để công chăm sóc. Cây trồng khoang 3-4 năm đã cho quả bói. Vụ bơ chính bắt đầu từ tháng 5-9, bình quân mỗi cây có thể cho từ 100-150 kg quả, với giá khoảng 3000đ/kg thì mỗi ha bơ ( 150 cây) có thể cho thu nhập không dưới 45 triệu đồng. Thực tế ở Tây Nguyên bơ chỉ là một thứ cây trồng “tay trái”, nguyên nhân do đầu ra của sản phẩm hạn hẹp, không được quảng bá.

Song những năm gần đây, trái bơ Tây Nguyên đã có mặt tại các chợ , siêu thị trong cả nước, và còn xuất khấu sang Trung Quốc, khiến nông dân một số nơi đã nhìn nhận lại giá trị của loại trái cây này.

Viện khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên đã tạo được một tập đoàn 57 giống bơ mới tuyển chọn từ những cây đầu dòng trong nước và 12 giống nhập ngoại. Bà con nên mua những giống bơ mới này để trồng.

II. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT VÀ SINH LÝ

1. Đặc điểm thực vật:

Cây to được xếp vào loại cây xanh lá quanh năm, nhưng vài giống có tính rụng lá một phần hoặc rụng hết khi cây trổ hoa, những đặc tính này chỉ có tính cách tạm thời vì sau đó chồi non lại phát sinh ngay. Trên đa số giống lá già chỉ rụng dần trong một thời gian khá dài vào mùa xuân nên cây lúc nào cũng xanh lá.

Lá lúc còn non thường có lông mịn, màu hơi đỏ hoặc màu đồng nhưng đến khi trưởng thành, lá có màu xanh láng và dài. Chiều dài lá rất thay đổi từ hình thuẫn đến hình dao. Chóp lá thường bén nhọn nhưng có vài giống chóp lá hơi tròn. Mùi vị của lá thường chỉ đặc trưng cho loài Persea drymifolia Cham.et Schect. Khi vò ngửi có mùi hôi.

Hoa có màu xanh nhạt, hoặc xanh vàng, thường phát sinh thành chùm trên đoạn cuối cánh quả. Khi hoa nở, hoa có đường kính 12-14mm. Hoa có 12 nhị, nhưng chỉ có 9 nhị hoạt động, mỗi nhị mang 4 túi phấn. Hoa chỉ có một nhụy và một tâm bì chứa một tiểu noãn. Đa số các bộ phận của hoa có lông mịn.

Quả bơ có trọng lượng và hình dáng khác nhau tùy giống: tròn, trứng, quả lê, thuỗn… Trọng lượng thay đổi từ 60-150g, có giống quả rất to nặng đến 1,5 kg. Trên thương trường những giống quả bé hoặc quá lớn đều ít được ưa chuộng.

Quả có ba phần rõ rệt: vỏ thịt và hạt. Bề dày và cấu tạo của vỏ thay đổi tùy giống. Quả của những giống thuộc chủng Mexico thường có vỏ mỏng và láng, chủng Guatemala và Antilles thường có vỏ dày hơn. Có giống quả vỏ sần sùi, có giống vỏ láng và đôi khi có sớ gỗ. Màu sắc của vỏ quả biến động từ màu xanh sáng, màu xanh nhạt, xanh vàng, hoặc tím đến tím sẫm khi quả chín.

Thịt quả thường có màu vàng kem, vàng bơ, hoặc màu vàng sáng, có giống cho thịt quả có màu vàng xanh ở sát phần vỏ quả. Thịt quả có hàm lượng dầu béo rất cao so với các loại quả khác.

Hạt được 2 lớp vỏ lụa bao bọc, gồm có hai tử diệp hình bán cầu. Giữa hai tử diệp có phôi hạt nằm về phía cuống quả, và khi hạt nẩy mầm, cây mầm sẽ mọc thẳng từ dưới lên theo trục thẳng đứng của hạt. Mặt ngoài tử diệp (nội nhũ) trơn láng hoặc sần sùi tùy theo giống và hình dạng cũng biến động khá nhiều.

Tỷ lệ giữa vỏ, thịt và hạt của quả cũng tùy thuộc nhiều vào giống; chẳng hạn như ở giống Lula, hạt chiếm đến 25% trọng lượng quả.

2. Đặc điểm sinh lý của hoa bơ:

Mặc dù hoa mang tính chất lưỡng tính, nhưng đặc điểm thụ phấn tùy thuộc vào hoạt động sinh lý của nhị và nhụy. Qua nhiều nghiên cứu hiện tượng nở hoa và thụ phấn được J.A.Samson (1980) quan sát ghi nhận sự thụ phấn của hoa bơ mang tính tạp giao. Căn cứ vào thời gian hoạt động của nhị và nhụy, các tác giả đã chia bơ ra thành 2 nhóm:

- Nhóm A: hoa nở lần 1 vào buổi sáng; nhụy chín nhưng nhị chưa tung phấn; tiếp theo đó là thời kỳ hoa cụp lại; hoa nở lần 2 vào buổi trưa ngày hôm sau; nhị chín tung phấn nhưng nhụy không còn khả năng thụ phấn nữa.

Khoảng cách thời gian giữa 2 lần nở hoa của một hoa kéo dài trên 24 giờ.

- Nhóm B: có đặc điểm nở hoa ngược lại: hoa nở một lần vào buổi chiều; nhụy chín sẵn sàng đón phấn; tiếp theo đó là thời gian hoa cụp lại khoảng dưới 24 giờ; hoa nở lần 2 vào buổi sáng hôm sau; nhị chín và tung phấn.

Như thế hai nhóm A và B có đặc tính bổ sung sự thụ phấn cho nhau để cây đậu quả tốt. Nghiên cứu và ứng dụng tập tính nở hoa của các giống là yếu tố quyết định việc trồng bơ có hiệu quả kinh tế.

Hiện tại chưa có đủ tài liệu để phân loại giống, nhưng vài tác giả đã phân chia một số giống như sau:

- Nhóm A: gồm các giống: Mexicola, Puebla, Jalna, Gottfried, Taylor, Queen, Dickinson, Waldin, Simmonds, Collinson, Wagner, Taft, Lula, Dunedin….

- Nhóm B: gồm các giống: Wilslowson, Nabal, Pollock, Trap, Fuerte, Mc Donald, Schmidt, Tonnage, Linda, Hardy…

Trong đó một số giống có khả năng tự thụ phấn gồm: Hass, Trap, Lula, Waldin, Taylor, Fuerte, nhưng trồng riêng rẽ những giống này thường không thể cho năng suất cao được.

III. ĐẶC TÍNH SINH THÁI CỦA CÂY BƠ

Cây bơ có rất nhiều giống thuộc các chủng khác nhau nên không thể nêu nên đặc điểm sinh thái nói chung.

1. Về nhiệt độ: Như đã trình bày, cây bơ có nguồn gốc ở các xứ nhiệt đới Trung Mỹ, phân bố ở độ cao dưới 1.000 – 2.700 m. Ở đây các giống thuộc chủng Guatemala, Mexico có thể chịu được nhiệt độ từ -20o đến -60oC, các giống Antilles chỉ chịu được nhiệt độ khoảng 0oC.

Tại Đà Lạt, nhiệt độ tuyệt đối thấp rất hiếm khi đạt mức 0-10oC, nên các giống Antilles kém chịu rét nhất cũng chịu được, do đó vấn đề nhiệt độ thấp đối với cây bơ không quan trọng lắm. Vấn đề đặt ra là ảnh hưởng của nhiệt độ quá cao đối với sự chống chịu của giống và vấn đề phẩm chất biểu hiện ở hàm lượng dầu trong quả.

Như thế mỗi giống có yêu cầu về nhiệt độ khác nhau. Chẳng hạn như giống Booth 7 bắt đầu rụng trái khi nhiệt độ xuống đến 3oC. Tuy nhiên, người ta tạm chia các giống bơ ra thành 5 nhóm căn cứ vào sức kháng lạnh như sau:

- Nhóm chịu lạnh rất giỏi: có Lula, Taylor…

- Nhóm chịu lạnh giỏi: có Nabal, Hall, Tonnage…

- Nhóm chịu lạnh khá: Booth 8, Monroe, Wagner, Choquette…

- Nhóm chịu lạnh kém: Booth 7, Waldin, Hickson, Collinson, linda…

- Nhóm chịu lạnh rất kém: Pollock, Trap…

2. Ẩm độ: lượng mưa tối thích cho cả năm là 1.000 – 1.500mm. Khi bơ ra hoa, nếu gặp trời mưa dầm, ẩm độ không khí quá cao, hoa sẽ rụng nhiều. Do đó, bơ cần có một mùa khô mát để ra hoa đậu quả tốt. Mưa nhiều vào mùa quả chín cũng làm giảm chất lượng quả, hàm lượng dầu không cao.

3. Gió: Cây bơ có gỗ dòn, chống gió yếu nên vấn đề trồng cây che chắn gió có tác dụng hạn chế đổ gãy đồng thời giảm tốc độ bốc thoát hơi nước vào mùa ra quả (mùa khô) để cây không bị rụng trái. Gió còn làm trái cọ sát lẫn nhau, cọ sát với lá, cành gây ra bệnh sinh lý làm giảm giá trị trái bơ.

4. Đất đai: có thể trồng bơ trên nhiều loại đất khác nhau: đất sét pha cát, đất pha sét, đất thịt nặng. Nhưng vấn đề đặc biệt cần lưu ý là đất phải thông thoáng, dễ thoát nước, giầu chất hữu cơ. Lớp đất thông thoáng thoát thủy phải sâu ít nhất là 90 cm. Đất có mạch nước ngầm thấp sâu ít nhất là 2m, vì trong thời kỳ đầu sinh trưởng, rễ bơ ăn cạn, cây vẫn phát triển tốt nhưng càng về sau, bộ rễ ăn càng sâu, gặp đất úng thủy, rễ phát sinh nấm Phytophthora làm chết cây.

IV. KỸ THUẬT TRỒNG

* Khoảng cách trồng: tuỳ theo chủng và giống đối với chủng Antilles và những giống lai, có thể trồng ở khoảng cách khá thưa: 8×8m hoặc 10×10m.

* Vấn đề xen canh: vào những năm bắt đầu trồng bơ, khi cây bơ toả tán chưa rộng, có thể trồng xen rau đậu nhưng không nên trồng cà chua, khoai tây vì nấm Verticilium có thể lan truyền cho cây bơ.

* Biện pháp giữ ẩm: giai đoạn còn nhỏ, bộ rễ bơ ăn cạn, cho nên vấn đề tưới giữ ẩm và phủ gốc là cần thiết để bơ không bị chết do nóng khô vào mùa nắng; nhất là đối với những vườn bơ trồng bằng cây ghép. Tốt nhất nên tưới phun và không nên tưới đẫm vào gốc.

* Bón phân: Tuỳ tuổi của cây giai đoạn cây còn nhỏ có thể bón theo công thức N – P2O5 – K2O với tỷ lệ 1-1-1. Ở cây lớn nên tăng tỷ lệ K2O và N lên theo tỷ lệ 2-1-2. Trước khi trồng và trong những năm đầu, nhất thiết phải bón phân chuồng hoai 10-20 tấn/ha.

* Vấn đề tạo tán: Tiến hành từ nhỏ đối với những giống cây cao để tạo dáng cây không cao quá 6m và cành toả đều về các phía. Việc cắt xén cành khô, cành vượt cũng phải thực hiện sau mùa thu hoạch để giúp cây sinh trưởng bình thường và ngăn ngừa không cho sâu bệnh lan tràn.

* Trồng cây chắn gió: thân cành bơ rất dòn, dễ gẫy, nên vấn đề trồng cây chắn gió rất quan trọng. Thường dùng cây dương liễu: (Casuarina equisetifolia) trồng dày cách hàng bơ bìa 6m để che gió và giúp cho đất thêm nhiều chất dinh dưỡng.

PHÒNG TRỪSÂU BỆNH

1. Sâu: Trên bơ có nhiều loài sâu hại:

- Sâu cuốn lá (Gracilaria percicae Busk): bướm thường đẻ trứng trên lá mới ra, trứng nở thành sâu và lớn dần lên theo lá, nhưng thông thường nhất là sâu nhả tơ cuốn lá lại để làm tổ. Sâu dài khoảng 10mm, xanh và có những lằn ngang không rõ rệt. Trưởng thành, sâu làm nhộng trong các tổ lá, nằm yên 5-7 ngày rồi vũ hóa.

Dùng các loại thuốc trừ sâu nội hấp để phun diệt trừ. Nếu có điều kiện, trước khi phun thuốc, nên gỡ bỏ các tổ lá do sâu cuốn lại để tăng thêm hiệu lực của thuốc.

- Sâu cắn lá: có rất nhiều loài, có hai loài đã được định danh là Seirarctia echo và Feltia subterrania F. Sâu ăn trụi lá làm chết cây con và làm giảm sức tăng trưởng cây lớn. Có thể tìm thấy sâu trên lá, trên cành hoặc vỏ thân cây. Ban ngày, sâu ẩn núp dưới gốc cây, đêm đến bò ra phá hại.

- Rầy bông (Pseudococcus citri Risse): rầy thường xuất hiện vào mùa mưa, chích hút nhựa lá và đọt non, quả non làm cây giảm sức tăng trưởng.

2. Bệnh: là đối tượng bảo vệ thực vật quan trọng trên cây bơ, gồm các bệnh hại sau:

- Bệnh thối rễ: do nấm Phytophthora cinnamoni gây ra, ở những chân đất có thuỷ cấp cao, nấm xâm nhập làm hư rễ chính (rễ cọc), sau đó nấm lan tràn phá huỷ cả bộ rễ làm cây chết rụi. Cây bị bệnh có tán lá xơ xác, lá đổi sang mầu xanh nhạt rồi rụng. Cành chết dần từ ngọn xuống thân chính.

Biện pháp phòng trừ:

- Chọn giống ghép và gốc ghép chống chịu bệnh. Không dùng hạt giống bị nhiễm bệnh và vườn ươm giống phải tuân thủ các biện pháp phòng chống bệnh phát sinh và lan tràn.

- Trồng bơ trên các loại đất có kết cấu tơi xốp, tầng đất canh tác đủ sâu, rút nước nhanh khi mưa.

- Tuyệt đối không dùng nước từ những vườn bơ bị bệnh để tưới.

- Phải tẩy uế nông cụ kỹ càng.

- Phát hiện kịp thời những vết thối trên thân, cạo sạch và quét sulfate đồng – vôi đặc. Khi cây chết vì bệnh, nên đào và huỷ bỏ để bệnh không lan tràn.

- Bệnh đốm lá (Cerocospora purpurea): bệnh hại lá và trái, nấm bệnh xuất hiện rải rác trên lá có hình dạng và kích thước gần giống nhau, hình có góc cạnh hoặc hơi tròn, mầu nâu. Những đốm này cũng có thể liên kết lại với nhau thành những mảng. Trên trái bệnh tạo nên những mụt lồi cỡ 5mm, có mầu nâu nhạt đến nâu đậm. Trái bị bệnh mất giá trị. Bệnh tồn tại trên lá già để phát tán khi có điều kiện thích hợp.

- Bệnh khô cành (Colletotrichum cloeosporiodes): nấm xâm nhập vào trên cành thường làm cành khô chết. Trên trái đã già, gần chín, nấm thường xâm nhập vào những chỗ do trái cọ sát hoặc bị thương tích hoặc do công trùng chích hút, ăn vỏ quả, làm cho trái bị nhũn (thường là ở phần cuối trái).

- Bệnh héo rũ: (Verticillium albo – atrum): cây bị nhiễm nấm thường đột nhiên bị héo lá trên một phần cây hoặc khắp cây. Lá bị chết rất nhanh, đổi thành vàng nhưng lá khó rụng. Nếu lột vỏ của cành hoặc rễ cây đã chết sẽ thấy những đường sọc mầu nâu ở phần tiếp giáp vỏ và gỗ. Sau thời gian vài tháng, mầm non phát sinh trở lại trên những nhánh chưa chết và trong vòng một hoặc hai năm, cây sẽ sống trở lại bình thường và không còn triệu chứng gì cả. Nấm tồn tại trong đất và gây bệnh cho nhiều loại thực vật ở bất cứ tuổi nào. Cây bệnh có thể chết luôn hoặc sống trở lại, đối với những cây bị bệnh một phần thì phần bệnh không thể cho trái trong vòng một hoặc hai năm. Thường áp dụng các biện pháp phòng trừ như sau:

- Dùng thuốc hóa học.

- Cắt xén kỹ khi cây vừa có triệu chứng bệnh, sau khi cây bị bệnh phục hồi, cắt bỏ những nhánh nhỏ, chết.

- Không dùng cành tháp của những cây đã bị bệnh, nên dùng gốc ghép là những giống thuộc chủng Mexico.

- Không nên xen canh hoặc luân canh bơ với các cây họ cà,…

- Không trồng cây trên đất kém thông thoáng, ẩm thấp và úng thuỷ.

 

Salad bơ tươi. Ky Duyen House.

Salad bơ tươi. Ky Duyen House.

 

 

V. THU HOẠCH VÀ CHẾ BIẾN

Cây ươm hạt bắt đầu có trái sau khi trồng được 5 hoặc 7 năm. Cây tháp bắt đầu cho trái bói sau khi trồng 1 đến 2 năm, nhưng không nên duy trì để thu hoạch quả những năm đầu (3 năm trở lại); đến năm thứ 4 chỉ để một số trái tương xứng với hình vóc của cây; và năm thứ 5 khi tiềm lực cây đủ cho năng suất thì không tỉa bỏ trái nữa mà chỉ áp dụng cho những giống có khuynh hướng ra trái quá sức như Booth 8 chẳng hạn.

Sau khi cây trổ hoa được từ 6 -12 tháng thì trái chín, thời gian này tuỳ theo giống. Năng suất cũng biến thiên rất nhiều theo giống, nhưng năng suất bình quân thường 8-20 tấn/ha. Việc tiến hành thu hoạch, thời điểm hái trái sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến phẩm chất cũng như điều kiện bảo quản, vận chuyển. Thông thường dựa vào màu sắc của da, nhưng ở Califorlia, người ta giám định hàm lượng dầu trong cơm.

Trái bơ có thể bảo quản lạnh hoặc ở nhiệt độ thường. Thông thường các giống bơ có thể bảo quản lạnh ở nhiệt độ 7 độ C, nhưng những giống thuộc chủng Antilles phải được bảo quản ở nhiệt độ cao hơn 12 độ C.

Trái bơ được sử dụng bằng nhiều cách, cách giản dị nhất là ăn với đường, sữa hoặc muối tiêu. Trái bơ còn được dùng như món rau salade hoặc trộn với rau diếp, đậu, cà chua, tương ớt… Trái bơ còn được cắt ra trộn vào canh để ăn khi còn nóng rất ngon. Trái bơ không thể để lâu hoặc đóng hộp được, tuy nhiên người ta còn dùng trái bơ để làm kem.

Trong kỹ nghệ, dầu trái bơ được dùng làm xà phòng hảo hạng và các loại mỹ phẩm cao cấp.

 

Nguồn. Bơ Sáp

LIÊN MINH SẢN XUẤT BƠ SÁP DAKADO VÀ CÂY BƠ CƯ M’GAR, DAKLAK

Standard
Bơ Sáp Đak Lak

Bơ Sáp Việt Nam

 

LIÊN MINH SẢN XUẤT BƠ SÁP DAKADO VÀ CÂY BƠ CƯ M’GAR, DAKLAK

GÓP NHẶT THÔNG TIN CÂY BƠ

Cây bơ được người Pháp đưa vào trồng ở Việt Nam từ năm 1940. Vùng Tây Nguyên là nơi thích hợp nhất cho cây bơ phát triển và cho trái ngon nhất. Vậy mà nhiều nơi, chúng được trồng chỉ để làm hàng rào, cho bóng mát, ít nhà quan tâm đến việc đem bán vì giá quá thấp.

Tại Đaklak, trái bơ cùng với Cà-phê và heo rừng được xem là đặc sản.  Với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng thuận lợi, Tây Nguyên nói chung, Daklak nói riêng là địa bàn thích hợp trồng bơ có chất lượng tốt với hàm lượng chất béo cao, thịt mịn, dẻo.

Hiện tại tỉnh Lâm đồng có khoảng trên 300 ha bơ, chủ yếu tập trung tại huyện Đức Trọng, Lâm Hà, Di Linh, TX Bảo Lộc, trong đó huyện Bảo Lâm trồng khoảng trên 100ha, chủ yếu trồng xen canh trong vườn cà phê.

Bơ là loại cây rất dễ trồng, có thể trồng chuyên canh hoặc trồng xen canh trong vườn cà phê. Nếu trồng chuyên canh khoảng cách 6m x 6m, 1 ha trồng 260 cây; nếu trồng xen canh khoảng cách 10m x 10m, 1ha trồng 100 cây. Cách trồng, đào hố vuông 50cm, trộn phân chuồng hoai mục và đất mùn san phẳng, dùng dao sắc rạch bịch, hạ cây bơ giống xuống lấp chặt xung quanh, nếu trời mưa không cần tưới. Phân bón chủ yếu dùng phân NPK 20 – 20 – 10 với lượng không đáng kể, khi cây phát triển tốt sẽ bón tăng liều lượng theo năm.

 Cây bơ ít bệnh, không cần dùng thuốc bảo vệ thực vật. Bơ trồng chuyên canh năng suất trung bình đạt 70 – 80 tấn/ha/năm, nếu chăm sóc tốt đạt 100 – 120 tấn/ha/năm

Trái bơ, ngoài cách xay sinh tố có thể làm salad bơ tươi, hoặc đánh nhuyễn bơ ăn với bánh mì sandwich

Năm 2006, Tổ chức Hỗ trợ phát triển Quốc tế (GTZ) của Cộng hòa Liên bang Đức triển khai chương trình “Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ” (SME-GTZ). Tại Dắk Lak, GTZ đánh giá cây bơ là một loại cây rất quý của tỉnh, có diện tích khoảng 2.500ha, nhưng chưa được khai thác đúng mức. Nếu tổ chức bán buôn trong nước và xuất khẩu tốt, trái bơ có thể tạo ra giá trị tương đương 7 triệu USD/năm. GTZ bàn với UBND tỉnh tìm một doanh nghiệp nhỏ để họ tài trợ nâng cao giá trị quả bơ.

Trung tâm Ứng dụng thuộc Sở Khoa học – Công nghệ Dắk Lắk phối hợp với một đơn vị được GTZ ủy quyền xây dựng thương hiệu Dakado (ghép từ chữ Dắk Lắk và Avacado là tên quốc tế của trái bơ) cho trái bơ sáp đặc sản của tỉnh. Họ mời các nhà trồng bơ, các chủ vựa bơ đến dự các lớp tập huấn nâng cao chất lượng bơ.

Sản phẩm bơ sạch phải đảm bảo các yếu tố cơ bản: không được phun thuốc trừ sâu, cây không bón nhiều phân hóa học, đóng gói, dán nhãn, vận chuyển phải theo đúng quy cách. Khi hái, trái bơ phải còn một đoạn cuống.

Cây bơ không lạ với người dân Tây Nguyên, Cư M’gar, song cho đến thời gian gần đây mới được một số người  dân và các nhà khoa cùng nhau đưa trái bơ Đaklak đến triển vọng cao. 

 

Dakado, Dakalk

Bà Thu Nhơn. Dakado, Nguồn Bơ Cư M'gar

 

LIÊN MINH SẢN XUẤT BƠ SÁP DAKADO ĐÃ CÓ GIỐNG BƠ TRÁI VỤ

Tháng 7, 2010, huyện Cư M’Nga vừa thành lập Liên minh Sản xuất bơ sáp Dakado. Người góp nhiều công “đổi đời” cho trái bơ là chị Nguyễn Thị Thu Nhơn, một thương lái giỏi giang ở chợ chính TP. Buôn Ma Thuột. Chị là đại diện Liên minh cam kết diện tích bơ hiện có sớm đạt giá trị 7 triệu USD/năm như mong muốn của các tổ chức quốc tế khi tài trợ cho Dự án Cạnh tranh nông nghiệp ở tỉnh Dắk Lắk.

Giữa tháng 7/2008, tỉnh Dắk Lak mở ngày hội trái bơ tại TP. Buôn Ma Thuột. Người dân và du khách ai cũng bất ngờ khi được thưởng thức các món xa lát bơ, bơ sữa, cà phê bơ do thương lái Thu Nhơn chế biến. Kết thúc ngày hội, ban tổ chức công bố vựa bơ Thu Nhơn được chọn để thực hiện dự án SME-GTZ tại tỉnh Dắk Lắk.

Nhiều tỉnh – thành mời tham dự hội chợ – triển lãm, bà thương lái là Chủ tịch hội đồng thành viên Công ty Thu Nhơn khuyến khích con tham dự. Những thùng bơ Dakado được đưa lên máy bay để đến kịp các hội chợ ở TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng. Trên máy bay, chị đã tặng cho phi hành đoàn những hộp bơ Dakado, ngon và đẹp, ai cũng khen.

Cuối năm 2008, Vietnam Airlines đưa trái bơ vào thực đơn cho hành khách trên các chuyến bay của hãng.

Cuối 2009, dự án GTZ kết thúc, Ngân hàng Thế giới quyết định dành nguồn vốn 8,53 triệu USD để triển khai Dự án Cạnh tranh nông nghiệp ở tỉnh Dắk Lắk. Các ngành hàng được tỉnh chọn là cà phê, trái bơ và heo rừng nuôi. Doanh nghiệp muốn được xét chọn tham gia chương trình này phải hợp tác với nhà nông trực tiếp sản xuất.

Viện Khoa học – kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên đã báo tin nhân thành công một giống bơ mới cho thu hoạch vào cuối năm để Thu Nhơn đưa cho bà con trồng.

 

Nguồn. Internet.

Giá Trị Dinh Dưỡng Của Trái Bơ Và Các Cách Chế Biến Thông Thường

Standard
Bơ Sáp Đà Lạt

Bơ Sáp Đà Lạt

 

Giá Trị Dinh Dưỡng Của Trái Bơ Và Các Cách Chế Biến Thông Thường

Quả bơ có nguồn gốc từ xứ nhiệt đời trung Mỹ. Nó có khá nhiều chủng loại vỏ xanh, có loại vỏ nâu. Nhưng nếu chia theo tính chất thịt quả thì có 2 loại chính là: 1.Bơ sáp: có thịt quả vàng ươm, phần tiếp giáp với vỏ xanh mướt , dẻo và mịn , có vị béo ngậy, hạt bơ nhỏ; 2.Bơ nước: có xơ nâu trong thịt quả, chứa nhiều nước nên không có độ dẻo, ban vị béo giảm và thành phần dinh dưỡng cũng không sánh được với bơ sáp. Có một đặc điểm của bơ cần chú ý là không mua bơ non – là những quả bơ có cuống to. Vết cuống quả bơ càng thu nhỏ thì quả bơ càng già. Vì loại quả này mà bẻ non thì để mềm cũng không chín được, khi ăn bao giờ cũng có vị đắng. Theo Đông y, quả bơ có vị ngọt bùi, tính mát, nhiều chất dinh dưỡng nhưng lại dễ tiêu hóa, giúp cân bằng thần kinh, phục hồi sức khỏe, ổn định dạ dày, gan mật, đặt biệt giúp an thai. Thành phần lipid, protid của bơ đều cao. Lượng chất béo không bão hòa, giúp giảm lượng cholesterol trong máu, đặt biệt phù hợp với những người đang trong chế độ ăn kiêng. Các loại vitamin nhất lá A, B, C, E, các khoáng chất như sắt, kali, niacin…đều có nhiều trong bơ. Vitamin B hỗn hợp chính là thành phần kiểm soát hữu hiệu sự căng thẳng thần kinh và chống lại mệt mỏi. A,C,E vừa cung cấp cho da khô một lượng nước đáng kể lại giúp da căng mịn. Món ăn từ bơ đơn giản nhất và dễ ăn nhất và dễ ăn nhất là đánh nhuyễn bơ với đường cho vào tủ lạnh thật mát. Người thích ngọt thơm hơn thì cho sữa đặc có đường hay chút kem tươi. Món quên thuộc với nhiều người là sinh tố bơ hay sinh tố bơ mãng cầu mịn một màu xanh mát dịu hay vàng cam thanh nhã. Nhưng còn có những món thú vị khác. Salat các loại quả thì bao giờ các miếng bơ cũng được lựa hết trước tiên. Chỉ đơn giản vì các loại kem sử dụng cho món salat nhất. Dùng bơ đánh nhuyễn với sữa cũng trở thành một món kem trang trí đẹp mắt mà ăn vừa lành, vừa ngon. Vì quả bơ không mùi, không vị, nhiều bà nội trợ ứng dụng thành loại kem chấm đồ rán, nướng cũng khá hấp dẫn chỉ đơn giản bằng cách đánh nhuyễn bơ với chút giấm, đường, gia vị.

 

Nguồn. Bosap.net

Chuyện Tỷ Phú Mười Bơ

Standard
Trịnh Mười, Tỷ Phú Bơ Buôn Ma Thuột

Trịnh Mười, Tỷ Phú Bơ Buôn Ma Thuột

 

Chuyện tỷ phú Mười Bơ 

TP – Hai mươi năm trước, một thiếu niên đói rách tìm vào Nam lập nghiệp, túi không tiền nên chọn cách xin ăn trên chuyến tàu để trốn vé. Thời gian thấm thoắt, giờ cậu bé ấy nay được gọi là “nhà khoa học chân đất”, có công lớn trong việc nhân giống thành công nhiều giống bơ quý khắp Tây Nguyên.

Quá khứ gieo neo

36 tuổi đã gây dựng được cuộc sống ổn định no ấm với vợ trẻ con ngoan, cửa nhà rộng rãi tiện nghi, vườn rẫy bốn mùa hoa trái cho thu nhập gần 1 tỉ đồng mỗi năm, Trịnh Xuân Mười hay kể về thời thơ ấu cùng quẫn. Anh bảo: Tôi nhớ về quá khứ để từng ngày vượt qua nó, vượt qua chính mình!

Là trai út trong một gia đình nông dân quá đông con, thiếu ruộng cày, cha bệnh liệt giường ở xã nghèo Diễn Lợi, Diễn Châu tỉnh Nghệ An, những ngày ba tháng tám nghỉ học lội ruộng mò lươn bắt cá đổi gạo cầm hơi, Mười nếm trải đủ cơ cực kiếp nghèo.

Thôi học dở lớp 8, tháng 5-1990, mười sáu tuổi còi cọc như trẻ mười ba, mười trốn cha mẹ, cuốc bộ ròng rã cả ngày vượt chặng đường 40km tới Vinh. Đoàn tàu xuôi Nam vừa tới ga, cậu đu lên lẻn vào góc toa, phập phồng sợ hãi. Chẳng mấy chốc cán bộ soát vé trên tàu đã phát hiện, lôi đứa bé gầy gò đi lậu vé chờ đến toa gần nhất cho xuống. Cậu khóc lóc, lạy van “nếu các ông không cho con đi, về quê thể nào con cũng chết đói”. Quát: Thế mày đi đâu? – Người ta mách kinh tế mới vào Nam đỡ lắm, con muốn tìm mà chưa biết về đâu…

Lần khắp người Mười chỉ thấy giắt mỗi một ống sáo, nhà tàu thở dài: Rõ khổ! Thôi mặc mày! Khôn sống mống chết con ạ! Mười cảm ơn, rút sáo ra thổi. Tiếng sáo ai oán, não nùng. Hai ngày lênh đênh trên tàu, cậu kiếm ăn bằng cách thổi sáo mua vui và hầu việc vặt cho hành khách.

Xuống ga Nha Trang, Mười lần ra chợ Đầm và chân cầu Hà Ra xin việc. Ai cũng chê gầy, nhỏ, không thuê. Xế chiều đói quay quắt, may sao một chủ xe tải chở cá lên Buôn Ma Thuột thấy thằng bé tội nghiệp bèn gọi phụ đổ nước mui, cho đi nhờ và mách: Trên Đắk Lắk đất đai bạt ngàn, người ta cần vô số nhân công chăm sóc cà phê, cháu lên đó thể nào cũng kiếm ra đường sống.

Ngơ ngác đặt chân lên đất đỏ ba-zan xã Ea Phê, huyện Krông Pắk, Mười được một chủ rẫy đưa về giúp việc, cho cơm ăn áo mặc, trả công 40 nghìn đồng/tháng. Càng quen với trời đất con người cao nguyên, Mười càng cảm nhận được cuộc sống nơi đây thật ấm áp thuần hậu và đầy hy vọng. Tính Mười thật thà, chu đáo siêng năng, chủ nào cũng mến. Hễ ngớt việc nhà mình, họ lại giới thiệu Mười sang phụ cho nhà khác.

Làm thuê được ít lâu, Mười dành dụm đủ tiền mua chiếc xe đạp, tập buôn bán trái cây, có ngày lãi năm, bảy chục nghìn, mừng lắm. Mùa nào trái ấy, Mười chịu khó sục sạo tìm tòi vào tận từng nhà vườn mua trái tận gốc, bán tận ngọn. Túi tiền dần rủng rỉnh. Tiết kiệm lần hồi, Mười gom góp vốn liếng mua rẫy, làm nhà, cưới vợ, đón mẹ và các anh chị vào thăm. Ai cũng kinh ngạc, ngợi khen cậu út tay trắng làm nên sự nghiệp.

Trịnh Mười, Tỷ Phú Bơ Buôn Ma Thuột

Trịnh Mười, Tỷ Phú Bơ Buôn Ma Thuột

 

Chưa ai làm ư? Cháu sẽ làm!

Những mùa hè đạp xe vào các ngóc ngách nương rẫy thu mua bơ theo giá sỉ để ra chợ bỏ mối, Mười để ý thấy có những cây bơ ra trái rất ngon, nhưng có vụ được vụ mất, còn đem hạt bơ ấy trồng xuống chờ tới năm bảy năm sau mới ra quả, nhưng phẩm chất không còn đẹp và ngon như quả bơ mẹ ban đầu.

Ghi được số điện thoại của giáo sư Nguyễn Lân Hùng qua chương trình tư vấn cho nhà nông trên VTV, Mười liều gọi cho ông để hỏi về hiệu quả và kỹ thuật ghép giống bơ. Giáo sư Hùng cho biết: cây bơ có tính tạp giao rất mạnh nên với bơ, phù hợp nhất là cách ghép giống. Tuy nhiên chính ông cũng chưa thấy ai trồng bơ xen cà phê . Nếu có điều kiện thuận lợi, tốt nhất Mười nên tự tìm tòi về kỹ thuật ghép bơ giống. Mười bảo, nếu chưa ai làm thì cháu làm thử.

Mười sang Viện Khoa học Nghiên cứu Nông lâm nghiệp Tây Nguyên, trụ sở đóng trên địa bàn xã Hòa Thắng, cách nhà vợ chồng Mười không xa, hỏi xem đã có công trình nào nghiên cứu về ghép giống bơ chưa ? Lãnh đạo Viện lắc đầu. Mười tìm đến nhiều vườn ươm tìm hiểu về cách ghép các loại cây lâu năm rồi ra nhà sách mua đủ thứ tài liệu hướng dẫn ghép giống cây về đọc, sau đó bắt đầu thu nhặt hạt bơ ươm bầu, tập ghép chồi.

Loay hoay, kiên trì thử nghiệm mãi, Mười tự rút ra kết luận chỉ có cách ghép mắt chồi của cây bơ quả ngon lên gốc bơ ươm bằng hạt, tương tự kiểu người ta vẫn làm để nhân giống điều cao sản, là thành công. Đầu mùa mưa năm 2003, Mười trồng 150 cây bơ ghép giống đầu tiên xen vào rẫy cà phê. Chỉ 3 năm sau, bơ bắt đầu ra quả lúc lỉu, đều tăm tắp xanh bóng, to đẹp, hạt nhỏ thịt dày, khi chín cơm bơ vàng ươm, thơm béo tuyệt ngon.

Trước thành công vượt mong đợi, việc đầu tiên Mười nghĩ tới là hái những quả bơ đẹp nhất mang tên “bơ giống Xuân Mười” đóng thùng gửi tặng giáo sư Hùng. Nhận món quà đầy tình nghĩa của chàng trai chưa từng gặp mặt, giáo sư Hùng xúc động cảm ơn nhưng cũng nói thực cho Mười biết ông chưa quen ăn bơ nên dùng thử thấy nó cứ “sao sao”. Nhưng rồi những mùa bơ sau, ông “nghiện” dần, mua nhiều loại bơ khác nhau để so sánh và xác nhận đúng là quả bơ ghép Xuân Mười thơm ngon vượt trội hơn nhiều.

 

Bo Trinh Muoi, Daklak

Bơ Trịnh Mười, Daklak

 

1 tỉ đồng trên mỗi hecta bơ !

Tiếng lành đồn xa, chẳng mấy chốc vườn bơ Xuân Mười đã tấp nập khách tìm đến mua hàng.

Bơ vốn là loại quả quen thuộc từ lâu với công chúng Tây Nguyên. Tuy nhiên, trước kia ít ai chú ý đến giá trị kinh tế của trái bơ hoặc nghiên cứu đầu tư nâng cao chất lượng bơ quả. Vào mùa, bơ lổm ngổm trái to trái nhỏ chất cao như núi ven lộ, đủ loại bơ sáp, bơ mỡ, bơ nước ngon dở lẫn lộn bán xô cực rẻ. Ở buôn làng vùng sâu có những năm giá bơ thu mua tại chỗ chỉ vài ba trăm đồng một ký, rẻ như cho. Nhiều chủ vườn chẳng buồn bán, đổ từng sọt bơ chín vào máng cho lợn ăn.

Nhiều người không biết, từ năm 1999, với sự giúp đỡ của FAO – Tổ chức Nông – Lương Liên Hợp Quốc chuyên làm nhiệm vụ chống đói nghèo và đảm bảo an ninh lương thực, Chính phủ Việt Nam đã chọn bơ là 1 trong 7 loại quả được ưu tiên phát triển, khuyến khích nghiên cứu và nhân rộng diện tích loại cây quý này trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

Mượn vườn bơ Xuân Mười làm đề tài ứng dụng và truyền thông, tháng 3-2007, Trung tâm ứng dụng Khoa học Công nghệ Đăk Lăk cùng Chương trình SME-GTZ phối hợp với Cty tư vấn Fresh Studio lần đầu tiên tổ chức hội thảo chủ đề “Chuỗi giá trị bơ Đăk Lăk”, và ra mắt dự án DAKADO chuyên nghiên cứu thị trường, xây dựng thương hiệu cho trái bơ. Từ tháng 5-2007, thương hiệu bơ DAKADO đã có mặt trong hệ thống Siêu thị Metro, COOPMart và thị trường toàn quốc.

Ngày nọ, cháu gọi Mười bằng chú điện thoại từ siêu thị Big C thành phố Hồ Chí Minh, bảo cháu thấy ở đây người ta bán đúng loại bơ của chú, dán nhãn DAKADO, giá đúng hai mươi sáu nghìn một ký. Mười ngẩn ngơ: Vậy mà lâu nay mình bán cho họ giá 15 nghìn đầu vụ, 12 nghìn giữa vụ, cứ tưởng là may rồi!

Tháng 5-2010, Cục Sở hữu trí tuệ đã ra Quyết định số 22987 chấp nhận đơn hợp lệ đăng ký nhãn hiệu “BTM” tức Bơ Trịnh Mười.

Tháng 6-2010 giáo sư Nguyễn Lân Hùng cùng một nhóm phóng viên truyền hình vào Đắk Lắk, đến thăm vườn bơ của anh. Tận mắt thấy vườn bơ trĩu quả, giá trị kinh tế cao vượt hầu hết các loại cây trồng khác, ông động viên Mười nên tập trung nhân giống để hỗ trợ bà con nông dân hướng tới nông nghiệp giá trị cao.

Sau khi VTV1 phát chương trình GS Nguyễn Lân Hùng giới thiệu giá trị vườn bơ đặc biệt của Xuân Mười, 1 vạn rưỡi bầu giống Mười chuẩn bị sẵn giá 25 nghìn đồng/bầu bán hết veo. Lại thêm rất nhiều đơn đặt hàng khác, phải cấp tốc chuẩn bị cung cấp hơn 2 vạn giống nữa trong mùa mưa này.

Theo tính toán của Xuân Mười được nhiều chuyên gia kinh tế ghi nhận thì trên một hécta ba zan nếu trồng tập trung 1 trong 4 giống bơ trong bộ sưu tập giống chọn lọc của Xuân Mười gồm bơ Trịnh Mười, bơ cơm vàng hạt lép, bơ tứ quý và bơ Thái Lan, chỉ cần vốn đầu tư ban đầu khoảng 15 triệu đồng để trồng 204 cây bơ ghép.

Từ năm thứ 5 trở đi, mỗi cây bình quân cho 3 tạ quả, nếu chỉ tính giá trung bình 20 nghìn đồng/ký sẽ thu được 1,224 tỉ đồng, trừ chi phí phân bón, nước tưới, sinh phẩm phòng trừ sâu bệnh và công chăm sóc, vận chuyển, còn lãi khoảng 1 tỉ đồng.

Nhân chuyến khảo sát Đăk Lăk, cuối tháng 6-2010, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ – Cố vấn đặc biệt Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành nghề nông thôn Việt Nam Nguyễn Công Tạn tìm đến Mười, nếm thử giống bơ ngon của anh, vui vẻ gọi anh là “nhà khoa học chân đất”.

Theo ông Tạn, đề tài nhân giống bơ Xuân Mười để tạo ra một vùng nguyên liệu rộng lớn cho thứ trái đây đang được nhiều nước trên thế giới đặc biệt ưa chuộng này cần được Nhà nước hỗ trợ, để giúp bà con nông dân nhanh chóng nâng cao mức sống.

 

Nguồn. Bơ Trịnh Mười

This slideshow requires JavaScript.