Nông sản chuẩn toàn cầu

Standard

Nông dân hi vọng nhiều vào các chương trình trồng cà phê có chứng nhận quốc tế – Ảnh: Thái Bá Dũng

Nông sản chuẩn toàn cầu
Tuổi Trẻ

Những năm gần đây, nông dân bắt đầu quen với việc thực hành “trồng sạch” theo tiêu chuẩn của những tổ chức chứng nhận quốc tế. Kết quả ban đầu khả quan vì nông sản bán được giá cao và khách hàng mua ổn định.

Tuy nhiên, rất cần bàn tay điều phối và chăm chút của Nhà nước để nông dân an tâm thực hiện quy chuẩn mới và xây dựng thương hiệu cho nông sản VN.

Nông dân hi vọng nhiều vào các chương trình trồng cà phê có chứng nhận quốc tế – Ảnh: Thái Bá Dũng

Trồng cây có chứng chỉ

Khác với cách làm truyền thống chỉ đơn giản là trồng, tưới, bón phân rồi chờ thu hoạch, những người nông dân trồng cà phê, cacao theo quy chuẩn của các tổ chức chứng nhận quốc tế có sổ ghi chép, theo dõi sự sinh trưởng của cây hằng ngày.

Ghi nhật ký cho cây

Những ngày giữa tháng 5, trên cánh đồng lúa rộng 60ha tại xã Mỹ Thạnh Đông, huyện Đức Huệ (Long An), ông Năm Hòa đang sạ những hàng lúa cuối cùng cho vụ lúa thứ hai làm theo tiêu chuẩn Global GAP. Vụ trước, ông Năm Hòa là một trong số trên 60 hộ nông dân tham gia cùng với Công ty cổ phần Đầu tư, nghiên cứu và xuất khẩu gạo thơm (ITA-RICE) triển khai dự án sản xuất lúa gạo theo tiêu chuẩn Global GAP.

Trước đây bà con ai cũng làm lúa theo kinh nghiệm nhưng khi đã làm theo tiêu chuẩn mới thì phải thay đổi thói quen canh tác, từ khâu làm đất đến khâu gieo sạ đều đúng quy trình và thời gian. Phân bón và thuốc trừ sâu cũng phải sử dụng theo khuyến cáo, đúng liều lượng chứ không tùy tiện như trước. “Thậm chí phải để ý những chi tiết nhỏ nhặt khác như sử dụng nhà vệ sinh tự hoại, bỏ vỏ thuốc trừ sâu đúng nơi quy định, có thùng đựng rác riêng…” – ông Võ Văn Hiệp, một nông dân ở xã Mỹ Thạnh Đông, cho biết.

Ở Đắk Lắk có bốn chương trình trồng cà phê theo tiêu chuẩn quốc tế được triển khai là Chương trình phát triển cà phê bền vững (4C), Chương trình chứng nhận cà phê toàn cầu (UTZ), Chương trình cà phê thương mại công bằng (FLO), Chương trình cà phê rừng nhiệt đới (RFA).

Ông Nguyễn Văn Sinh – phó giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Đắk Lắk – cho biết việc “trồng cà phê có chứng chỉ quốc tế” này xuất phát từ các công ty xuất nhập khẩu phối hợp với các nhà rang xay trên thế giới triển khai cho nông dân áp dụng các mô hình trồng cà phê khoa học đã được thế giới công nhận. Nông dân phải trải qua các lớp tập huấn, chuyển giao cách làm và thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ. Hạt cà phê làm ra được “truy nguyên nguồn gốc” trên một hệ thống sổ sách và được các công ty nhận bao tiêu sản phẩm.

Hiện nay Công ty Cargill (Mỹ) cam kết thu mua 100% cacao chứng nhận UTZ tại VN với giá thưởng 100 USD/tấn hạt khô. Công ty Halba (Thụy Sĩ) cho biết mỗi năm có thể mua 1.000 tấn cacao (có chứng nhận thương mại công bằng) nếu chất lượng đảm bảo, với giá thưởng khoảng 200 USD/tấn hạt khô. Còn Công ty Ritter Sport có thể mua cacao hữu cơ kể cả trong gia đoạn chuyển đổi, với giá thưởng cacao hữu cơ đã được chứng nhận khoảng 400 USD/tấn hạt khô.

Ông Phạm Văn Tám – trợ lý kỹ thuật UTZ tại VN – giải thích: tất cả chương trình phát triển cà phê đều hướng đến ba mục tiêu là tính xã hội, yếu tố kinh tế và môi trường nhưng mỗi chương trình có sự khác biệt.

Chẳng hạn trong khi UTZ tập trung vào yếu tố hài hòa giữa lợi ích kinh tế – sản xuất đi đôi với việc bảo vệ môi trường thì FLO có đặc thù là nông dân tuân thủ theo các quy tắc mà FLO đòi hỏi, khi bán hạt cà phê nông dân được mua với giá cao hơn trên thị trường một vài giá và ngoài giá này thì khi hạt cà phê nông dân làm ra đến tay các nhà rang xay trên thế giới thì họ có nghĩa vụ trả lại một khoản tiền khá lớn cho các hộ nông dân, số tiền này được sử dụng vào việc đầu tư xây dựng hệ thống đường sá, nhà cộng đồng, các công trình phúc lợi xã hội tại vùng cà phê FLO.

Trong khi đó, RFA tập trung cao nhất vào việc bảo vệ môi trường, tạo hệ thống vườn cà phê “xanh”, tỉ lệ cây phù hợp, trồng cây che bóng trong vườn cà phê, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong danh mục mà RFA cho phép. “Tất cả chương trình đều hướng dẫn nông dân làm cà phê có khoa học, chăm sóc cà phê không sử dụng thuốc trừ sâu hoặc sử dụng lao động khoa học thì tất yếu sẽ dẫn đến năng suất, chất lượng cà phê cao hơn” – ông Tám nói.

Dẫn chúng tôi ra thăm vườn cà phê xanh tốt đang bước vào giai đoạn đậu quả, ông Nguyễn Đăng Quế (thôn 3, xã Cư Đlie M’Nông, Cư M’Gar, Đắk Lắk) cho biết trước đây chỉ quen với việc làm cà phê theo kinh nghiệm nên rủi ro rất cao. Theo đuổi chương trình FLO, ông Quế cho biết phải tuân thủ cách trồng cà phê mà các kỹ sư của công ty về hướng dẫn, từ việc tưới nước thời điểm nào, lượng nước bao nhiêu cho đến việc tỉa lá, tạo cành cũng phải đúng quy tắc. Nhờ thế cà phê phát triển khỏe mạnh hơn hẳn. Mỗi ngày ông Quế phải ghi chép vào sổ tất cả công việc chăm sóc vườn để cuối tháng kỹ sư đến kiểm tra.

Trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, rất nhiều hộ dân cũng bắt đầu làm quen với việc trồng cây cacao theo quy trình UTZ. Ông Ninh Quang Sơn (ấp 1, xã Tài Lài, H.Tân Phú, Đồng Nai) chia sẻ: “Khi tham gia UTZ nông dân được tập huấn, học về kỹ thuật bón phân, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật liều lượng ít nhưng làm đúng cách, đúng thời điểm năng suất ra trái hiệu quả. Trước đây sử dụng vô tội vạ, có tiền thì đi mua phân bón, thấy bệnh nặng mới phun thuốc nên chi phí lúc nào cũng cao hơn so với bây giờ”.

Ông Sơn cho biết trồng cacao UTZ vừa đỡ tốn công sức vì chỉ cần một người chăm sóc, thu hoạch 1ha, vừa mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Giá cao, năng suất tăng

Lâu nay nông dân vẫn hay than phiền “cứ được mùa lại rớt giá”, nhưng khi tham gia các chương trình hợp tác với những tổ chức chứng nhận quốc tế để “gắn nhãn quốc tế” cho nông sản, đầu ra thường được các nhà nhập khẩu đảm bảo.

Ông Lê Minh Tôn – chủ nhiệm CLB cacao Hưng Lộc, ấp Hưng Hiệp, xã Hưng Lộc, H.Thống Nhất, Đồng Nai – cho biết: “Giá cacao bình thường là 3.900 đồng/kg, nhưng cacao có chứng nhận UTZ là 4.100 đồng/kg, nông dân còn được thêm một khoản “thưởng” khác là 200 đồng/kg. Điều quan trọng là khi tham gia UTZ, giá cả thu mua luôn ổn định, hệ thống thu gom chặt chẽ nên đỡ chi phí vận chuyển. Với 82ha, năng suất của các hộ trong CLB đạt khoảng 20 tấn/ha/năm, cao hơn 2-3 lần so với những năm chưa tham gia UTZ”.

Ông Hồ Viết Thắng – một người trồng cà phê – cho biết ban đầu nghe “trồng cà phê có chứng chỉ quốc tế” nông dân cứ nghĩ sẽ phải bỏ ra nhiều tiền, nhưng khi được đi học và triển khai thì không mất một khoản nào và thực tế làm cho thấy năng suất cà phê cao hơn rõ rệt, chi phí trồng và chăm sóc lại giảm. “Trước đây trung bình mỗi hecta chúng tôi thu được khoảng 3-4 tấn nhưng chi phí đầu tư rất cao, vài năm nay làm theo các mô hình thì năng suất tăng lên được khoảng 2-5 tạ tùy theo vụ, chi phí đầu tư cũng ít hơn vì nước tưới tiết kiệm, ít dùng thuốc trừ sâu. Nông dân có thể tham gia cùng lúc nhiều chương trình khác nhau” – ông Thắng nói.

Trên cánh đồng lúa Long An, ông Năm Hòa xác nhận: “Làm theo tiêu chuẩn này có nhiều cái cực nhưng bù lại đầu ra được công ty bao tiêu và giá cao hơn so với giá thị trường nên tôi tiếp tục tham gia vụ lúa hè thu này”. Ở vị trí người mua, bà Lưu Thị Lan, phó tổng giám đốc Công ty CP Gentraco (sở hữu thương hiệu Viet Rice), cho biết đã bán được dòng sản phẩm gạo thơm đặc sản, gạo trắng vào hệ thống siêu thị tại Úc và New Zealand, qua hợp đồng với Tập đoàn Oriental Merchant nhờ liên kết bao tiêu lúa thơm với nông dân

Bà Lan cho biết thêm công ty đang mở rộng vùng nguyên liệu áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn Global GAP, giúp sản phẩm gạo có chất lượng tốt ổn định, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các khách hàng và giá bán luôn cao hơn gạo thường.

Ông Võ Văn Phong, giám đốc dự án cacao hữu cơ tại VN, cho biết hiện nay nhu cầu đối với sản phẩm cacao chứng nhận (hữu cơ, UTZ và thương mại công bằng) tăng mạnh. Khách hàng không chỉ yêu cầu sôcôla chất lượng cao mà còn muốn biết nguồn gốc của cacao để chế biến sản phẩm sôcôla đó, trồng cacao có tạo thu nhập tốt cho nông dân hay không và việc sản xuất cacao gây ảnh hưởng đến môi trường như thế nào.

One response »

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s